Üns ber!

Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.

Baş sahypa Makalalar Sagdyn durmuş Umumy
( 16 Ses Berme )

Biziň günlerimizde uky bozulmalary giňden ýaýran kynçylyklaryň hataryna degişli edilýär. Ýer Togalagynyň ýaşaýjylarynyň arasynda uly adamlaryň 8-15%-i ukysynyň bozulmalaryna arz etse, olaryň 9-11%-i uklama üçin niýetlenen dürli serişdeleri ulanýarlar. Bu görkeziji has hem ýaşuly adamlaryň arasynda ýokarydyr. Uky bozulmalary islendik ýaşda duş gelip, her ýaş toparlary üçin mahsus bozulmalaryň görnüşleri bolýar. Ýerine buşukma, gijeki gorkular çagalarda duş gelse, aşa ukuçyllyk ýa-da ukusyzlyk ýaşululara has mahsus bolup durýar. Emma käbir uky bozulmalary çagalyk döwründen başlanyp, ömrüniň dowamynda adamyny yzarlap biler, mysal üçin narkolepsiýa ýagdaýy.

 
( 21 Ses Berme )

"Men bilimi diňe bir öz tejribämden alman, başgalaryň tejribesinden hem alýaryn" diýip Lýudwig Witgenşteýn awstriýaly filosof belläpdir. Elbetde, saýtymyz üçin wajyp bolan, saglyk, sagdyn ýaşaýyş, ekologiýa we ekologik saglyga degişli meseleleriň çözgüdini daşary ýurtly we bize ýakyn ýerleşýän ýurtlardaky döwürdeşlerimiziň öz ýaşaýan sebitlerinde çözüşleri, alyp barýan işleri, toplan tejribeleri barada bilme biz üçin hem peýdaly bolardy. Biziň şu günki söhbetdeşimiz, Özbegistanda maýyplyk meseleleri boýunça bilermen, programmalaryň konsultanty Mir Bek biziň habarçymyzyň soraglaryna jogap berýär.

1. "Istiqboly" döretmek baradaky pikire kim geldi we şol pikire nädip gelindi?

 
( 22 Ses Berme )

Täze iş ýere gelenimizde, ol ýerde nähili adamlaryň işleýändigi we olaryň özara gatnaşyklary barada biz birbada bilip bilmeýäris. Käbir adamlar diýseň ýeňillik bilen iş kollektiwine goşulyp, özüni öňden bäri işläp gelýän ýaly alyp barmaga başarýarlar. Olar işgärler bilen basym dil tapyp, goşulyşýarlar. Emma gynansakda, hemme adamlarda beýle aňsat ýakynlaşma endigi duş gelmeýär. Şonuň üçin hem, täze edaranyň gapysyny açanymyzda biziň köpümizi bir sorag alada goýýar "Men nädip gysga wagtyň içinde iş kollektiwine goşulyşyp bilerin?"

 
( 14 Ses Berme )

Tomusky dynç alşyň iň uly lezzeti we gyzygy açyk suw howdanlarynda suwa düşmek hasaplanýar. Şonuň üçin hem, öz dynç alyş rugsadyny deňziň, derýanyň, kölüň kenarynda geçirmegi ýüregine düwen adamlar örän peýdaly dynç alşyň görnüşini saýlap alýarlar. Çünki suwda ýüzme diňe bir lezzetli bolman, eýsem saglyk üçin juda peýdaly bolup durýandyr. Şonuň bilen bilelikde hem, açyk suw howdanlarynyň belli bir düzgünler berjaý edilmedik ýagdaýynda jana howp salyjy ýerlere öwrülmegi ähtimaldyr.

 
( 17 Ses Berme )

Biziň her birimiz tomus paslynyň ýetip gelmegine sabyrsyzlyk bilen garaşýarys. Çagalar tomusky dynç alyş rugsadynda, size hem öňde zähmet rugsadyny alyp, dynç alma şatlygy garaşýar. Biziň köpümiz tomsy syýahatlara gitme bilen geçirmegi meýilleşdirsek, köpümiz güneşli tomsy öýümizde geçirmegi hyýallaşdyrýarys. Ýöne biziň yssy klimatymyzda, nädip saglyga zyýan ýetirmezden güneşli günlerden lezzet alyp, tomsuň jöwzasyndan goranmak mümkinkä?

Yssy we dymyk howada hemmeler üçin peýdaly bolup biljek birnäçe ýönekeý düzgünleri berjaý etmek peýdalydyr. Gartaşan, artykmaç beden agramly adamlara we ýürek-damar ulgamynyň kesellerinden ejir çekýän adamlara bolsa olary berjaý etme has hem möhüm bolup durýandyr.

 
( 18 Ses Berme )

Häzirki döwürde, sen klimatyň üýtgemegi bilen öz gündelik ýaşaýyşyňdaky edýän hereketleriň arasyndaky baglanşyk barada pikir edip gördüňmi? Mümkin sen, "Aý, bir adamyň ulanýan zatlary, edýän hereketleriniň täsiri, meselem gaz, nebit gazyp çykarmak, awtoulaglary sürmek netijesinde çykýan hapalar bilen deňeşdireňde ujypsyz bolmaly" diýmegiň hem mümkin. Ýöne seniň irdenden gün ýaşýança ýaşaýyş uçin edýän hemme hereketleriň daşky gurşawda ýitmeýän yz galdyrýar. Ulanýan ulaglarymyz, iýýän iýmitlerimiz, satyn alýan geýimlerimiz, dürmuş ýörelgelerimiz – şularyň hemmesi klimatyň üýtgemegini haýallatmakda uly orun eýeleýärler.

 
( 33 Ses Berme )

Ýat – adamyň ýaşap geçen islendik pursatlaryny, ýagdaýlaryny, maglumatlary özünde saklaýan we geljekki günlerine ýetirýän ýokary derejeli mehanizmdir.

Ýat öz häsiýeti boýunça uzak wagtlyk we gysga wagtlyk bolup bilýär.

Ilkinji nobatda gysga wagtlyk ýat işläp başlaýar. Siz öz joraňyzyň ýa-da dostuňyzyň dilinden çykan sözi şol wagt ýeňil gaýtalap bilersiňiz, ýöne birnäçe sagatdan soňra sözme-söz ýatlap bilmersiňiz. Sebäbi ol maglumat gysga wagtlyk ýatda saklanandyr. Gysga wagtlyk ýat wagtlaýynça belli bir maglumaty saklap, soňra ornuny uzak wagtlyk ýat bilen çalyşýandyr.

 
( 23 Ses Berme )

Biziň saglygymyza näme howp salýar?

XX asyryň üçünji ýarymy uly ylmy açyşlaryň, tehniki özgerişikleriň we ösüşleriň döwri bolup, lukmançylyk ylymynda hem uly öňegidişlikleri gazanmaga ýardam berse-de, adam saglygyna degişli kynçylyklaryň doly we gutarnykly çözülmegini şu güne çenli gazanyp bolanok.

Dogry, ýokanç keselleriň ençemesini ýeňip geçme ýa-da olara garşy öňüni alyş sanjymlary döretme, keselleriň emele geliş mehanizminiň doly öwrenilmegi we anyklaýyş-tehniki serişdeleriň kämilleşmegi, lukmançylyk ylmynyň ösüşinde ylmyň dürli pudaklarynyň (biologiýa, himiýa, fizika) gazananlaryny ornaşdyrmak hem-de ulanmak adam saglygyny goramakda uly bir ädimiň ädilmegine getirdi.

Adamyň ömrüniň dowamlylygy 45-50 ýyldan 75-85 ýyla çenli uzaldy. Ýöne adam bu ýaşan ömrüni sagdyn geçirip bilýärmi? Ylmy-tehniki ösüşiň gazananlary bilen gurşalan Adam hemişe öz sagdynlygyna güwä geçip bilermi?

 
( 19 Ses Berme )

Edaraňyzda öňki hödürleýän harytlaryňyza täze görnüşli haryt goşuldy. Bu haryt barada müşderlere haýsy usul bilen aýan edip bolarka? Olary haryt bilen nädip gyzyklandyryp bolarka? Uniwersitetde türkmen talyplary bilen Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli çäre geçirmekçi bolýarsyňyz. Çärede nähili çykyşlary, oýunlary ýa-da hezzetleme üçin naharlary taýýarlamaly? Elbetde, bu soraglara, meselelere birnäçe çözgüt tapyp bolýar. Şeýle hem, meselä çözgüt tapmagyň bir-näçe usullary hem bar. Siz nähili usul bilen çözgüt tapýarsyňyz?

Ösüşe çalt we bökdençsiz ýetmek isleýän adam ýa-da islendik göwrümdäki hem-de çylşyrymlylykdaky edara üçin esasy talap – öňde goýulan meseleleriň iň çalt we bähbitli çözgüdini tapmagy başarmakdyr. Bu saýlanan çözgüt bolsa ähli bolup biljek çözgütleriň arasynda az ýitgilisi we has bähbitlisi bolmalydyr. Şuny ýerine ýetirmek üçin meseleleri çözmegiň birnäçe usullary bardyr.

 
( 36 Ses Berme )

Uklap yatan adamynyň kellesinde bolup geçýän fiziki hadysalary 1952-nji ýyla çenli hiç kim bilmändir. Alymlaryň aglabasy uklap ýatan beýni hereketsiz, rahat we işjeň däl diýip çaklapdyrlar. Ine şol döwürle, Çikagoly talyp Ýudžin Azerinskiý okuwyny tamamlamaly ýylynda, özüniň 8 ýaşly uklap ýatan oglunyň kelle beýnisinde nähili hereketleriň bolup geçýändigini bilmek isleýär. Ony öwrenmek üçin uklap ýatan kelle beýnisiniň elektroensefalogrammasyny bellige alýar. Ol şonda kelle beýnisiniň nerw öýjükleri tarapyndan işlenilip çykarylýan gowşak elektrik togunyň bardygyna göz ýetiripdir. Elektroensefalograf enjamy özündäki çözlenýan kagyz lentasynda bu gowşak elektrik togunyň yrgyldylaryny bellige alypdyr.