Üns ber!

Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.

Baş sahypa Makalalar Keseller barada maglumatlar Infeksiýon däl
( 27 Ses Berme )

Salam, Lukman aga! Witiligo keseli haýsy sebäplere görä döreýär? Bu kesel nähili geçýär? Oňa garşy nädip göreşmeli? Bejerginiň ygtybarly usullary barmy? Biziň ýurdumyzda bu kesel nirede, nähili usulda bejerilýär? Bu keseli öý şertlerinde nähili derman serişdeleri bilen bejerip bolýar? Umuman, şu kesel barada maglumat berseňiz hoşal bolardym.

Saýtyň okyjysy.

Witiligo (gazanylan leýkoderma, leýkopatiýa ýa-da pis açma) – dowamly  kesel bolup, deriniň ýüzünde  tegmilleriň peýda bolmagy we ulalyp ýaýramagy bilen häsiýetlendirilýär. Bu kesel gadym zamanlardan bäri belli bolup, latyn diliniň "vitium" sözünden gelip çykýar we ýetmezçilik, "göz degme" diýmegi aňladýar. Witiligo örän agyr we döreýiş sebäplerini  düşündirmesi kyn bolan keselleriň biridir. Ol adamyň ýaşyna, durmuş şertlerine, ýaşaýan sebidine garamazdan  ýüze çykyp bilýändir.

 
( 11 Ses Berme )

Enterokolitler inçe we ýogyn içegäniň nemli bardasynyň sowuklama hadysasy bilen häsiýetlendirilýän keseller toplumydyr. Keseliň  gidişi boýunça onuň ýiti we dowamly görnüşi tapawutlandyrylýar.

Ýiti enterokolit  köplenç ýiti gastrit bilen (gastroenterokolit) utgaşyp gelýär we gelip çykyşyna görä ýokanç we ýokanç däl enterokolitlere bölünýär. Käte içegäniň nemli örtüginiň zeperlenmesi  allergiýanyň netijesinde ýüze çykýar. Dürli zäherler we derman serişdeleri bilen zäherlenmek hem ýiti enterokolidiň döremegine getirip bilýär. Keseliň ýiti görnüşinde sowuklama hadysasy diňe nemli bardany zeperlendirýär we has çuň gatlaklara geçmeýär.

Dowamly enterokolit köplenç içegäniň ýiti sowuklama ýagdaýynyň talaba laýyk geçirilmedik bejergisiniň netijesi bolýar. Ol arasynda ýitileşip, soňra wagtlaýynça gowşaýar we  uzak wagta çekýär. Wagtyň geçmegi bilen nemli bardanyň destruktiw üýtgemesi ýüze çykýar we zeperlenme içegäniň nemli bardasynyň aşaky gatlaklaryna geçýär. Uzaga çekýän dowamly enterokolit içegäniň hereketiniň, iýmit siňdiriş ýagdaýlaryň bozulmagyna getirýär.

 
( 9 Ses Berme )

Wegeto-damar distoniýasy iň ýygy duş gelýän we alamatlaryň köpdürliligi bilen tapawutlanýan nerw ulgamynyň bozulmasy bolup, onuň dürli beden kesellerini güman etmäge esas döredýän alamatlar toplumy bilen ýüze çykmagy, bizi "aldawa" duçar edip biler. Bu kesel babatda döräp biljek esasy soraglaryň üstünde durup geçeliň.

Wegeto-damar distoniýasy näme?

Wegeto-damar distoniýasy (neýrosirkulýator distoniýa)  bu bedende iki sany esasy fiziologiki hadysalary  amala aşyrýan wegetatiw nerw ulgamynyň işiniň bozulmagydyr. Ol esasy beden hadysalary aşakdakylardan ybaratdyr:

 
( 8 Ses Berme )

Leýkoz (akganlylyk) – gany köpeldýän öýjüklerde döräp, süňk ýiligini zeperlendirýän çiş keselleriniň umumy ady. Keseliň sebäpleri we döreýiş şertleri belli bolman, onuň ösüşi howply çişi ýada salýar. Leýkozyň gelip çykyşynyň wirusly (ýokançly) häsiýeti bar diýen çaklamalar hem bar.  Ol süňk ýiligini, dalagy we limfatik düwünleri zeperlendirýär.

Leýkoz keselinde ganda diňe süňk ýiliginde we limfatik düwünlerinde köp mukdarda doly ýetişmedik leýkositleri (ak gan öýjükleri) görüp bolýar. Belli bir ýagdaýlarda gandaky leýkositleriň umumy mukdary köpelmän, diňe hil taýdan üýtgeşme bolup geçýär. Bular ýaly leýkozlar aleýkemiki diýip atlandyrýarlar. 

Leýkozyň ýiti we dowamly görnüşleri bar.

 
( 6 Ses Berme )

Bagryň sirrozy – dowamly kesel bolup, ol bagryň dokumasynyň düýpli üýtgemegi we birleşdiriji dokumanyň emele gelmegi, bagyr öýjükleriniň işiniň ýetmezçiligi, bagyrda gan, limfa, öt aýlanyşygynyň üýtgemegi, bagryň işiniň bozulmagy bilen häsiýetlendirilýär. Bagryň sirrozy alkogol içgileriň uzak wagtyň dowamynda kabul edilmegi, soňabaka dowamly gepatite öwrülýän wirusly gepatite ýolukmaklyk, autoimmun häsiýetli bozulmalaryň döremegi, öt çykaryş ýollaryň uzak wagtyň dowamyndan dykylmagy hem-de öt durgunlylygynyň ýüze çykmagy, toksiki maddalaryň uzakmöhletleýin täsiri zerarly ýüze çykýp biler. Seýrek ýagdaýlarda bagryň sirrozy dowamly ýürek ýetmezçiligi, gemohromotoz we bagra täsir edýän mugthorlar (meselem, ehinokokkoz)  zerarly döräp biler.

 
( 8 Ses Berme )

Insult (beýnä gan inme) beýnide gan aýlanyşyň güýçli bozulmasy bilen bagly bolan, örän agyr we howply keseldir. Insult ýüze çykandan soň ilkinji 3-8 sagadyň içinde gyssagly kömek bermeklik örän wajypdyr. Eger syrkawa 24 sagadyň dowamynda  degerli kömek berilmese, onda heläk bolma töwekgelçiligi ep-esli artýandyr.  Beýnide kislorodyň we ýokumly maddalaryň ýetmezçilik etmegi ondaky nerw öýjükleriniň we olaryň arasyndaky baglanyşygyň dargamagyna getirýär. Gan aýlanyş näçe çalt dikeldilse, gutulmaga bolan mümkünçilik şonça hem artýar. Ýöne şonda-da, bu keseli başdan geçirenleriň köpüsi uzak wagtyň dowamynda, käbir  ýagdaýlarda, birnäçe ýyllap, hereket etmekden mahrum bolup maýyplyga sezewar bolýarlar.

 
( 14 Ses Berme )

"Görüş ukybyny ýitirmek, adamy töweregindäki zatlardan daşlaşdyrýar.

Eşidiş ukybyny ýitirmek, adamlar bilen aragatnaşykda bolmakdan daşlaşdyrýar".

Emmanuil Kant

 

Adam daş töweregindäki bolup geçýän zatlar barada maglumaty bäş duýgy agzalarynyň: görüş, eşidiş, duýuş, tagam we ys alyş agzalarynyň kömegi bilen kabul edýär. Olar diňe bir töweregindäki bolup geçýän zatlar barada habar bermek bilen çäklenmän, durmuş tejribesini kämilleşdirmäge, güýçli duýgulary başdan geçirmäge ýardam edýär we adama howp salaýjak ýagdaýlardan ätiýaçlandyrýar. Eşidiş, tagam alyş duýgusy bilen birlikde, çaga ýaňy dünýä inen gününden başlap, doly kämilleşen ýagdaýda bolýar. Ol adamyň durmuşynda uly ähmiýete eýe bolmak bilen, jemgyýetde ýaşamaga, sözleşigi kabul edip, beýleki adamlar bilen pikir alyşmaga, jemgyýetçilik we zähmet şertlerini doly berjaý etmäge mümkinçilik berýär. Adam sagdyn durmuşda ýaşap ýören wagty eşidiş ukybyny ýitirerin diýip pikir etmeýär. Ýöne gynansak-da, dürli sebäplere görä her bir ýaşda ynsanyň eşidiş ukybyna zeper ýetip biler.

 
( 5 Ses Berme )

Içegäniň adaty däl başly keseli – ýogyn içegäniň nemli gatlagynyň dowamly sowuklama keseli bolup, onuň nemli gatlagynyň agyr zeperlenmeleri bilen häsiýetlendirilýär. Bu kesel genetiki we daşky gurşawyň faktorlarynyň özara täsiriniň netijesinde döräp, wagtal-wagtal ýitileşýär. Içegäniň adaty däl başly keseli adatça "başly kolit" diýip atlandyrylyp, ýer ilatynyň her 100 000-sinden 35-100 adamda duş gelýär. Bu kesele esasan hem 20-40 ýaş aralygyndaky adamlar ýolugýandyr. Erkekler bu kesele aýallara garanda has köp (1,4:1) ýolugýarlar.

 
( 12 Ses Berme )

Arterial  gan basyşynyň peselme keseli damarlaryň tonusynyň peselmegi netijesinde döreýän keseldir. Gipotoniýada arterial gan basyşy 20% peselip, sistoliki gan basyş 90 mm simap  sütüninden, diastoliki gan basyş bolsa 60 mm simap sütüninden pese düşýändir.

Arterial gan basyşynyň peselmegini özbaşdak bir kesel däl-de, bedeniň fiziologik aýratynlygy hasaplamak nädogrudyr. Kellagyry, ysgynsyzlyk, başaýlanma ýaly aýdyň alamatlar yzygider biynjalyk edende, arterial gan basyşyň peselmegi  düýpli barlagy we bejergini talap edýär. Gipotoniýada damarlaryň tonusynyň peselmegi sebäpli gan üpjünçiligi bozulýar we kelle beýnisine, bedeniň içki agzalaryna kislorod ýetmezçilik edip başlaýar. Netijede, adamyň fiziki we akyl taýdan işjeňligi peselýär.

 
( 7 Ses Berme )

Perinatal ensefalopatiýa (PEP) (peri + natus (lat.) "dogulma" + encephalon (grek.) – "beýni" + patiýa (grek.) – "bozulma") – göwrelilik we dogrum döwründe ýüze çykýan beýniniň dürli sebäpli bozulmalaryny uly topara birikdirýän düşünjedir.

PEP dürli alamatlar bilen ýüze çykyp biler. Meselem, çaganyň aşa ynjyklygy, işdäsizligi, haýal uka gidýänligi, ukusynyň bozulmalary, emýän süýdüni gaýtarýanlygy, onda nerw ulgamynyň ýokary duýujylykly alamatlar toplumynyň barlygyndan habar berýär.