Üns ber!

Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.

Baş sahypa Makalalar Göwrelilik Göwrelilikde ýüze çykýan kynçylyklar
( 1 Ses Berme )

Her bir aýal maşgala göwrelilikden soň beden öňki durkuna geler we durmuş öňküden hem gowlaşar diýip pikir edýär. Bu pikir hakykatdan hem dogry. Durmuş has hem gyzykly bolup, täze ýakymly aladalar goşulýar! Emma, aýal maşgala göwrelilikden soň bir az daş-keşbi üýtgese, özüni oňaýsyz duýup başlaýar. Daş-keşbi bilen hem ylalaşsa bolar welin, aýaklarda döreýän gök damarjyklar, egrem-bugram bolup çykyp başlaýar. Aýaklarda agyrylar we çişginlilik, agyrlyk we damar çekmeler döreýär. Muňa göwrelilikden soň dörän aýaklaryň warikoz keseli diýip şübhesiz aýdyp bolar.

Warikoz sözi – latin "varix" – çişmek diýen sözünden emele gelýär. Aýaklarda döreýän warikoz keseli seýrek ýagdaýda dogrumdan soň ýüze çykýar. Bu kesel köplenç göwrelligiň ikinji ýarymynda dörap, belli bir sebäpler bilen bagly bolýar:

 
( 22 Ses Berme )

Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň 2013-nji ýylda geçiren milli derňewiniň netijesi boýunça, ýurdumyzda çilim çekýän ilatyň 8%-e deňdigi tassyklandy. Bu bolsa diňe bir Ýewropa sebitinde bolman, eýsem bütin dünýä boýunça çilimkeşleriň iň pes derejesidir.

Meni çilim çekýän ilatyň sanynyň pes derejede bolmagy tüýs ýürekden begendirýar, emma muňa garamazdan, göwreli zenanlaryň passiw çilimkeş bolýandygy barada gürrüň açmagy makul bildim. Sebäbi yolda we käbir halatlarda goňşularymyň arasynda hem göwreli aýalynyň ýanynda yoldaşynyň arkaýyn çilim çekmegi meni geň galdyrýar. Bir gezek goňşyma: "Waheý goňşy, aýalyň göwreli eken. Sen hem ýanynda çilim çekýäňmi?" diýen soragyma, "Meniň çeken çilimimiň oňa zyýany ýok ahyry" diýip biparh jogap bermegi şu makalany ýazmagymyň sebäbi boldy.

 
( 19 Ses Berme )

Dogrum wagty dürli sebäplere görä ýüze çykýan dogrum ýollarynyň şikeslenmeleri dogrumdan soň aýalda biynjalyklylyk döredip, olaryň tikilmegi bolsa tikinlere seretmek düzgünini berjaý etmegi talap edýändir.

GÖRNÜŞLERI

Ýyrtylmalaryň döreýän ýerine baglylykda daşky (ýamyzda) we içki (jynshanada, ýatgynyň boýunjygynda) tikinleri tapawutlandyrýarlar. Olar dürli serişdelerden ýasalan sapaklar bilen dikeldilip, aýratyn idetme çärelerini talap edýär. Ol düzgünler barada her bir çaga dogran aýal habarly bolmalydyr.

 
( 19 Ses Berme )

Göwrelilik döwründe ösýän çaga üçin iň gowy şertleri döretmek maksady bilen enäniň bedeni hemme güýçlerini jemleýär. Elbetde, göwrelilik aýalyň bedeni üçin stress ýagdaýy bolup durýar. Adaty ýagdaýda bilinmän geçen ýarawsyzlyklar bu döwürde ýüze çykyp başlaýar. Bu ýagdaý bu döwürde gan basyşyň peselmegine hem degişlidir.

Gan basyşyň peselme ýagdaýy diýip, arteriýa gan damaryndaky gan basyşynyň 100/60 mm. simap sütüninden pes bolan halatlaryna aýdylýar.

Köplenç, göwrelilik döwründe (ortaça 12% ýagdaýlarda) aýalyň arterial gan basyşy biraz peselýär. Emma hemişe pesräk gan basyşyň görkezijisi bilen gezýän aýalyň göwrelilik döwründe gan basyşy has hem peselip, onuň umumy ýagdaýyna we göwreliligiň geçişine ýaramaz täsirini ýetirip biler.

 
( 19 Ses Berme )

"Kesarewo kesimi – akuşer-ginekolog lukmany tarapyndan geçirilýän operasiýa bolup, onuň gidişinde, çaganyň dogulmagyny upjün etmek üçin garyn boşlugynyň öňki diwary hem-de ýatgy kesilýändir. Çaganyň dogulmagynyň operatiw usulyny ulanma, akuşer-ginekolog lukmanyndan ýörite taýynlygy we tejribeliligi talap edýändir".

Halkara guramalaryň, Bütindünýa Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) bellemegine görä, dünýäde kesar kesimi operasiýasy arkaly çaga dogurýan aýallaryň sany ýyl-ýyldan artýar. Lancet lukmancylyk žurnalynyň ýakynda çap eden, öz içine 21 sany ýurdy alýan barlaglarynyň görkezmegine görä, dünýäde 2010-2011-nji ýyllar aralygynda dogulan bäbekleriň 31%-i kesar kesimiň kömegi bilen dünýä inipdir. Barlaglardaky sanlar kesar kesimiň derejesiniň ähli ýurtlarda hem ýokarlanýandygyny görkezýär.

 
( 20 Ses Berme )

Amaly akuşerçilikde geşirilýän kesarewo kesimi operasiýasy, aýallarda garyn boşlugynda geçirilýän operasiýalaryň arasynda iň giňden ýaýranydyr. Çaganyň dogulmagynyň operatiw usulyny ulanma, akuşer-ginekolog lukmanyndan ýörite taýynlygy we tejribeliligi talap edýändir. Gözegçilikde saklanýan geljekki enelerde bu operatiw usuly barada dürli soraglar ýüze çykýar.

Kesarewo kesimi nämekä?

Kesarewo kesimi – akuşer-ginekolog lukmany tarapyndan geçirilýän operasiýa bolup, onuň gidişinde, çaganyň dogulmagyny upjün etmek üçin garyn boşlugynyň öňki diwary hem-de ýatgy kesilýändir.

 
( 16 Ses Berme )

Göwrelilik döwrüniň ýakymly garaşmalaryny, umytlaryny, arzuwlaryny puja çykarýan ýagdaýlaryň gynansak-da, duş gelýändigini bellemelidir. Şoniň ýaly ahwalatlara göwreliligiň ösmeden galmagy hem degişli edilip bilner.

Ösmeýän göwrelilik – çaga düwünçegiň ösmeden galyp ölýän ýagdaýydyr. Lukmanlar şu güne çenli düwünçegiň ösmeden galma ýagdaýlarynyň anyk sebäplerini aýdyp bilmeýärler.

Ýöne irki möhletlerde ýüze çykýan ýagdaýlaryň 70%-iň genetiki bozulmalar bilen baglydygyny seljermeler görkezýärler.

 
( 12 Ses Berme )

Giçki gestozlar göwrelilik ýagdaýy sebäpli döreýän keselleriň biri bolup,  göwrelilerde 10-20% ýygylykda duş gelýändir.

Ene ölümçiligine getirýän sebäpleriň arasynda ol 2-3-nji orny eýeleýändir. Bu keseliň ölüm howply gaýraüzülmelere getirip bilýänligi sebäpli, aýallar maslahathanasynyň we dogrum öýleriň esasy işi öňüni alyş, wagtynda anyklaýyş we netijeli lukmançylyk kömegini berme çärelere gönükdirilen bolmalydyr.

 
( 6 Ses Berme )

Häzirki wagtda dünýäniň käbir künjeklerinde dogruma ukyply ýaşdaky aýallaryň, şonuň ýaly-da göwreli aýallaryň arasynda inçekeseliň ýaýramagy duş gelýär. Wagtynda ýüze çykarylyp, bejerilmedik inçekeseliň göwreliligiň gaýraüzülmeli geçip, çaganyň ýokançlyk bilen zeperlenmegine getirip biljekdigi ikuçsyzdyr.

Halypa ftiziatr lukmanlarynyň öňden bellemegine görä: "Inçekesele ýolugan aýal göwreli bolmaly däldir, göwreli aýal dogurmaly däldir, dograýan ýagdaýynda bolsa çagasyny emdirmeli däldir". Hakykatdan hem, göwrelilik bilen inçekeseliň utgaşykda bolmagy uly ünsi talap edýän ýagdaýdyr.

 
( 19 Ses Berme )

Ýatgydan daşarky döreýän göwrelilik çaga düwünçeginiň ýatgydan daşary, başga ýerlerde berkemegi netijesinde döräp, garyn boşlugynda ýüze çykýan gan akmalaryň esasy sebäbi bolup durýandyr. Göwreliligiň diňe bir ýatgydan daşarky ýerlerde döremän, ýatgynyň adaty bolmadyk ýerlerinde döräp bilýänligi sebäpli ony başgaça "ektopiki (ýeriniň üýtgemegi) göwrelilik" diýip hem atlandyrýarlar.